Economisch gamen: Dure Xbox

Wie er uiteindelijk opdraait voor de tarieven en voor hoeveel precies, ligt aan de elasticiteit van vraag en aanbod. Elasticiteit zegt iets over hoe consumenten reageren op prijsveranderingen. Als de elasticiteit hoog is, dan zorgen kleine prijsveranderingen er al voor dat mensen fors minder gaan consumeren, terwijl bij een lage elasticiteit hogere prijzen nauwelijks effect hebben.

Bron: EzyEconomics. Dit plaatje laat zien dat verschuivingen van het aanbod (door bijvoorbeeld tarieven) een klein effect op de prijs hebben wanneer de vraag elastisch is (linker plaatje) en een veel groter effect hebben wanneer de vraag inelastisch is (rechter plaatje).

Elastische vraag zie je vaker bij producten waarvoor het makkelijk is om een alternatief te vinden of waarvoor het makkelijker is om de aankoop uit te stellen. Denk bijvoorbeeld aan vakanties, vliegreizen of uit eten gaan. Inelastische vraag komt vaker voor bij producten die in een bepaalde noodzaak voorzien, zoals bijvoorbeeld elektriciteit, benzine of zorguitgaven.

Wanneer de vraag elastischer is, en consumenten dus makkelijker een aankoop laten liggen, is het moeilijker voor producenten om belastingen af te wentelen op de consument. In het geval van PlayStation bijvoorbeeld: als Sony de prijs flink verhoogt, stappen gamers mogelijk over op Xbox of ze gamen nog even verder op hun PS4 voordat ze overstappen op een PS5.

De vraag is dus hoe elastisch de vraag voor Xboxen is ten opzichte van die van PlayStations: mogelijk reageren consumenten minder op prijsverhogingen van Xbox dan op die van PlayStation. Dit is niet per se een vreemde gedachte, omdat er minder Xboxen worden verkocht dan PlayStations. Hierdoor zou het zo zou kunnen zijn dat tussen alle Xbox-bezitters, er meer hardcore fans zitten. En als die hardcore fans toch wel een Xbox kopen, onafhankelijk van de prijs, dan is de algehele vraag naar Xboxen minder elastisch dan die naar PlayStations. Hier is ook wel enige indicatie voor: als je bijvoorbeeld kijkt naar de hoeveelheid games die gamers spelen dan is dat op de Xbox gemiddeld zo’n zes per maand, tegenover vier per maand voor Playstation. Dit zal vast ook samenhangen met Game Pass.

Maar als je naar de verkoopdata kijkt, lijkt er toch een behoorlijk effect van prijzen op verkopen. Na de prijsverhoging van Xbox in mei 2025 halveerden de wekelijkse Amerikaanse verkopen van Xbox ongeveer. En dat patroon zie je niet voor Xbox in Europa en Japan, waar de tarieven ten opzichte van China niet veranderd zijn, en niet voor PlayStation in Amerika, waarvoor de prijsverhoging pas later plaatsvond. Het lijkt er dus op dat consumenten wel degelijk reageren op die prijsverhogingen.

Bron: VGChartz

Mogelijk rekent Microsoft op GTA6. Het is vrij waarschijnlijk dat die game het grootste entertainmentproduct aller tijden gaat worden. En dan kan het zomaar dat mensen meegaan in die hype en voor GTA6 een console kopen of die nu $500 of $650 kost. Of economisch gezegd dus: GTA6 kan ervoor zorgen dat de vraag naar consoles minder elastisch wordt.

Als je kijkt naar de data rond de release van GTA5, dan is daar ook wel wat voor te zeggen. In 2013 zie je rond de weken waar GTA5 uitkomt ongeveer een verdubbeling van het aantal verkochte Xbox 360 en PlayStation 3 consoles.

Bron: VGChartz

Vooralsnog is het vooral vreemd dat Microsoft de tarieven een-op-een doorvertaalt in de prijs, terwijl Sony de tarieven deels in de winst laat lopen. De eerste indicaties laten namelijk zien dat deze prijsverhoging een behoorlijk effect op de verkopen van XBox in de VS heeft. Mogelijk weet de marketingafdeling van Microsoft iets dat Sony niet weet, en mogelijk gebeurt er wel iets op het moment dat GTA6 uitkomt. Maar als je kijkt naar de eerste indicaties, dan heeft de prijsverhoging van Xbox wel degelijk een behoorlijk effect op de verkopen.

Mark Dijkstra is een universitair docent Finance aan de Vrije Universiteit Amsterdam en een fervent gamer. Met zijn kennis én zijn passie schrijft hij twee keer per maand een gastcolumn op GameQuarter, waarbij hij gebeurtenissen en ontwikkelingen in het gaming-landschap bekijkt vanuit een economische lens.