Column: De horror van de PlayStation 1

Stel je voor: je staat op een station, ergens in een stad. Al jaren kom je bijna iedere dag op dit treinstation en al jaren is er niets aan de hand geweest. Maar vandaag is het anders. Zodra je een stap op het station hebt gezet, voel je dat er iets niet klopt. Je kijkt om je heen en ziet dat je helemaal alleen bent. Er is helemaal niemand. Behalve het zachte geluid van de wind hoor je niets. Geen auto die langsrijdt, geen muziek ergens dat uit een raam komt; het is helemaal stil. 

Je voelt vanuit je buik een angstig gevoel omhoog komen. Er zijn altijd mensen op dit station. Je hebt nooit contact met ze, maar ze zijn er. Nu sta je hier alleen. Het gevoel gaat echter dieper. Opeens krijg je het idee dat je niet alleen op het station de enige bent, maar ook dat er buiten het station helemaal niemand meer is. De gebouwen zijn er, lampen branden in huizen, auto's staan geparkeerd op de parkeerplek, maar om je heen is niemand te zien. 

Het lijkt alsof het gisteren is gebeurd dat ik voor het eerst een PlayStation zag; zo heftig is de herinnering. Ik had toen dertien winters geteld en in het stadshart in Zoetermeer was er een BCC. Op de trap van de begane grond naar de kelder stond hij geëtaleerd. Hij was aangesloten op een kleine beeldbuis en er was een demo op te spelen van Road Rash. Vanaf het moment dat ik het speelde wist ik één ding zeker: ik wilde hem hebben. 

Het probleem was dat ik dertien was en echt wel mijn best had gedaan om een krantenwijk te krijgen, maar toen last had van het syndroom van afgewezen worden. De mens voorzag de ramp en wilde mij niet aannemen. Zonder geld gaan dit soort feestjes niet door. Mijn ouders waren ook onder de indruk van de PlayStation, maar die zagen er geen heil in, vinden hem te duur en dus moest ik het maar doen met mijn SuperVision. Dat is een soort aftreksel van een Game Boy. Iets totaal anders, maar probeer mijn ouders daar maar in te overtuigen. Die wisten niet veel beter dan dit dit allebei spelcomputers waren en dat ik buiten moest spelen.

Het heeft nog anderhalf jaar geduurd voor ik een PlayStation kreeg voor mijn verjaardag en wat was ik blij. Ik kreeg hem met Tomb Raider 2 en al mijn geld ging naar games. Ik had nooit veel geld, dus kocht ik altijd de Platinum-versie van games. Dit was geweldig. Na verloop van tijd werden games oud en kregen ze een Platinum-label en waren dan voor de helft van de oorspronkelijke prijs te koop. En dat zonder sales! Wat een wondere wereld. 

De PlayStation was heel bijzonder. Ik had toen ook een PC met een grafische kaart erin die 3DFX ondersteunde en de graphics van die PC waren vele malen indrukwekkender dan je op een PlayStation zou kunnen krijgen. 

Maar de games! Gran Turismo, TOCA Touring Cars, TEKKEN en Crash Bandicoot zijn series die ik nog altijd enorm hoog heb zitten. En dan zwijg ik nog over Tomb Raider en Metal Gear Solid. Wat een games en wat een tijd. Het is de enige tijd geweest in mijn leven dat de PC eventjes in de kast kwam te staan en dat het mijn PlayStation was die alle aandacht kreeg. Wat een liefde was het. Als ik thuis niet gitaar speelde, zat ik achter mijn favoriete console in één of andere rare game op mijn lompe televisie. Het was geweldig. 

Toen de PlayStation uitkwam was 3D echt nog een ding. Ik denk dat je tegenwoordig rustig kan zeggen dat het de grootste revolutie in gaming ooit is. Eerst had je consoles als de SNES, die niet echt goed om konden gaan met 3D. Voor Nintendo veranderde dit met de Nintendo 64. Het is geen verrassing dat The Legend of Zelda: Ocarina of Time wordt gezien als de beste game ooit. Het was de eerste game in de serie in 3D en dat was voor toen een enorme stap vooruit en deze serie bleek hét definitieve bewijs van deze belangrijke verandering.

De PlayStation kwam net iets eerder uit en was net iets meer gemaakt voor pubers met de 'coole' games. Op terugwerkende kracht had ik altijd het gevoel dat het uitkwam in een tijd dat 3D nog echt een experimenteel concept was, want er was iets niet helemaal goed aan de graphics van de games op de PlayStation. Er klopte iets niet.

De reden heeft alles te maken met de vormgeving die de games toen hadden. Het meeste was in 3D, maar met enorm grote textures en met hele scherpe hoeken. Bij de PlayStation was dit voor mijn gevoel net wat rauwer dan bij de Nintendo 64.

Een voorbeeld is mimiek in gezichten. Die waren er bijna niet. Speelde je Tomb Raider, dan had Lara Croft altijd hetzelfde gezicht. En dat was een AAA game van de hoogste kwaliteit. Haar stem werd zelfs ingesproken en dat was toen niet zo vanzelfsprekend als nu. Haar twee prachtige lippen bleven echter altijd gesloten. Haar gezichtsuitdrukking veranderde nooit. Als ik het nu zie, voelt dat enorm ongemakkelijk aan.

En dit was altijd. Of je nu Metal Gear Solid speelde of Tony Hawk's Pro Skater. Altijd weer die uitdrukkingsloze gezichten. Toen vond ik het prachtig en ik dacht toen oprecht dat mooier dan Metal Gear Solid nooit ging komen. Dat leek wel een foto. Maar nu vallen die dingen eigenlijk pas echt op. 

De graphics die vooral bekend zijn van de PlayStation, zijn voor één genre enorm effectief: horror. Op dit moment komt de ene horror na de andere uit die allemaal hun inspiratie hebben gehaald uit die tijd. En dat is niet zo raar. Dit komt doordat de grove textures en de uitdrukkingsloze gezichten ervoor zorgen dat games met dat uiterlijk je een enorm ongemakkelijk gevoel kunnen geven. 

Als je echt een keer een idee wil krijgen hoe dit werkt, moet je eens kijken naar de Haunted PS1. Dit is een serie van demo discs die meerdere games bevatten die allemaal de esthetiek van de PlayStation games hebben en vrij eng zijn. Ze zien er misschien niet uit als moderne horror games, maar dat is ook juist de magie. Door die graphics en esthetiek weet het een sfeer op te roepen waar je heel zenuwachtig van kan worden. Je zult zien wat ik bedoel als je de games speelt. 

Nog een goed voorbeeld vind ik Iron Lung. Dit is een game waarin je een gevangene speelt in de toekomst als het heelal opeens verdwenen is. Ze vinden ergens een maan met een poel met bloed en jij wordt in een duikbootje gestopt en moet navigeren door de plas bloed om te zien of daar antwoorden gevonden kunnen worden inzake wat er aan de hand is. De duikboot heeft geen ramen en de enige manier om naar buiten te kijken, is door op een knop te drukken, zodat er een foto wordt gemaakt. 

Iron Lung is absolute horror van het allerhoogste niveau. Dit had nooit gekund zonder de PlayStation-esthetiek die deze game heeft. De PlayStation-esthetiek wordt tot de kleinste pixel uitgebuit en ik vond deze game enger dan bijvoorbeeld Resident Evil: Biohazard. 

Een van de beste horror games van de laatste jaren is voor mij SIGNALIS en dat is ook zo'n voorbeeld. Het heeft de graphics en de gameplay van eind jaren 90, maar met een verhaal van deze tijd. Het verhaal is weergaloos en de world building is fantastisch. Het einde is niet goed, maar voordat je daar bent, heb je acht uur zitten zweten achter je computer. 

Er zijn talloze voorbeelden van games die proberen om het tijdperk van de PlayStation na te bootsen. Het was ook de tijd dat grote horror series hun eerste deel kregen. Van Resident Evil tot Silent Hill; ze begonnen allemaal op deze eerste console met een CD-speler van Sony. Van Mouthwashing tot Buckshot Roulette, ze hebben allemaal die atmosfeer en ik kan niet anders dan adviseren om er eens een blik op te werpen en ervan te genieten. Het is echt de moeite waard.