Economisch gamen: Ontslagen bij Epic

Als je een beetje door je oogharen kijkt naar de ontwikkeling van een bedrijf, dan gaat vrijwel elk bedrijf een vergelijkbare levenscyclus door. Als het bedrijf net begint als startup, dan is het vooral bezig met het opzetten van een idee en het aantrekken van nieuwe klanten. Groei is belangrijk en er moet in deze fase vooral heel veel geld bij omdat de investeringen hoog zijn en er nog niet veel geld binnenkomt. Omzetten worden in deze fase vooral opnieuw in het bedrijf geïnvesteerd om te blijven groeien. Winst is in deze fase secundair. Denk bij bedrijven in deze fase bijvoorbeeld aan de opstart van Facebook, Reddit of Discord. Die waren in eerste instantie advertentievrij en monetiseerden nauwelijks, om zo maar zoveel mogelijk gebruikers aan te trekken. Of meer recent de verschillende LLMs (ChatGPT, Grok, Claude) die nog grotendeels gratis te gebruiken zijn.

Bron: Aswath Damodaran (hoogleraar NYU Stern)

Als het bedrijf dan groter wordt, wordt groei steeds minder belangrijk. Het bedrijf is dan al groot en in plaats van almaar meer klanten te vinden, wordt het belangrijker om geld te verdienen aan die klanten. Prijzen gaan omhoog, advertenties nemen toe en er wordt beter op de kosten gelet. Met als doel om al die groei uit de begindagen om te zetten in winst voor de investeerders. Dit is het moment waarop Faceook geld begint te verdienen aan advertenties, en Reddit data verkoopt voor training van AI-modellen. Dit is ook de fase waarin de verschillende AI-modellen nu terechtkomen en dat verklaart dan ook waarom je bijvoorbeeld advertenties op ChatGPT begint te zien of gooner-bait op Grok. Na een periode van groei moet het geld op een gegeven moment ook terug verdiend worden.

En na een korte of lange periode van winstgevendheid volgt er een onvermijdelijk verval. Het aantal klanten loopt terug en hoewel het bedrijf nog winstgevend is, wordt het steeds kleiner. Denk aan bijvoorbeeld General Electric, dat ooit het meest waardevolle bedrijf ter wereld was en inmiddels niet meer als een enkele entiteit bestaat. Dat verval kan ook uitgesteld worden. Bedrijven kunnen zichzelf bijvoorbeeld opnieuw uitvinden. Denk aan Apple dat eind jaren ‘90 bijna failliet ging. Of Microsoft dat Windows en Office omzette in een software-as-a-service en daarmee de winstgevendheid sterk vergrootte.

Bron: Epic Game Store Year in Review 2019-2025

Als je dan naar Epic kijkt, dan zie je eenzelfde soort levenscyclus. In de jaren '90 en '00 groeit het bedrijf sterk door de ontwikkeling van Unreal en Gears of War, en zet dat dan om in de uitbating van hun Unreal Engine. Op een gegeven moment vindt Epic dan een megasucces in de vorm van Fortnite en buit dit uit door Fortnite om te zetten in een platform dat ze goed monetiseren. Epic zit dan dus niet meer in een groeifase, maar is een volwassen bedrijf. In dit verband kun je ook Epic's rechtszaak tegen Apple zien. In die rechtszaak proberen ze minder geld af te dragen voor in-app-betalingen, wat precies past bij de op winst gerichte strategie van een volwassen bedrijf.

Tegelijkertijd probeert Epic zichzelf ook opnieuw uit te vinden in de vorm van de Epic Games Store. Met deze online winkel probeert Epic een stuk marktaandeel van Steam af te snoepen met wisselend succes. De Epic Game store groeit aan de ene kant aanzienlijk: tussen 2019-2025 verdubbelden de opbrengsten ongeveer: van 680 miljoen dollar naar 1160 miljoen dollar. Maar het grootste deel van die inkomsten komen uit games van Epic zelf (lees: Fortnite), terwijl de opbrengsten uit third-party games steeds zo rond een derde van de inkomsten blijven hangen. De Epic Game Store haalt momenteel nog geen tien procent van de omzet van Steam, ondanks de kosten die ze maken in de vorm van gratis games om nieuwe gebruikers aan te trekken.

Bron: Epic Game Store Year in Review 2019-2025 en Steam Year in Review 2025

Wat nuttig is aan de levenscyclus voor bedrijven is niet zozeer de theorie zelf, want het ligt nogal voor de hand dat bedrijven groeien, winst maken en uiteindelijk ook weer verdwijnen. Waar de theorie vooral handig voor is, is om te duiden waarom bepaalde beslissingen genomen worden en hoe deze passen in de levensfase van het bedrijf. Een groeistrategie past bij een beginnend bedrijf, maar aandeelhouders van een volwassen bedrijf zullen hun wenkbrauwen optrekken als dat volwassen bedrijf zich niet ook een beetje bekommert om de winstgevendheid. Denk dan bijvoorbeeld aan Mark Zuckerberg, die op een gegeven moment meer bezig was met de Metaverse dan Facebooks winstgevendheid of de vele verschillende zijprojecten van Elon Musk die zijn aandacht weghaalden bij Tesla.

De ontslagen passen dus bij de levensfase van Epic. Fortnite is nog steeds een grote inkomstenbron, maar de omzetten nemen af. De Epic Game Store groeit, maar de groei is niet hoog genoeg om de kosten te verantwoorden en de omzetten blijven vooralsnog sterk achter bij Steam. Epics derde grote inkomstenbron, de Unreal Engine, wordt veel gebruikt en is een stabiele inkomstenbron. Al met al betekent dit dat Epic een volwassen bedrijf is, waarbij er eerder op de kosten gelet moet worden dan dat er op zoek gegaan moet worden naar nieuwe consumenten. Het bedrijf groeit nauwelijks meer en dat betekent dat er minder mensen nodig zijn.

Vanuit macro-economisch perspectief is het economisch efficiënt als krimpende bedrijven mensen ontslaan, want je wil graag dat mensen werken op plekken waar ze het meest kunnen bijdragen. En dit is waarschijnlijk niet bij een bedrijf dat uitgegroeid is. Op een wat lager niveau is het vooral heel pijnlijk voor de betrokken werknemers en is het de hoop dat zij snel een goede nieuwe werkplek zullen vinden.

Mark Dijkstra is universitair docent Finance aan de Vrije Universiteit Amsterdam en een fervent gamer. Met zijn kennis én zijn passie schrijft hij twee keer per maand een gastcolumn op GameQuarter, waarbij hij gebeurtenissen en ontwikkelingen in het gaming-landschap bekijkt vanuit een economische lens.