Economisch gamen: Dure hobby

Disclaimer vooraf: Deze column probeert altijd de meest betrouwbare data te gebruiken, maar voor deze editie waren goede data wat minder voorhanden. Er is een bekende economenmop waar een dronken man bij een straatlantaarn zijn sleutels zoekt. Dan komt er een agent voorbij en die vraagt of hij zijn sleutels bij die straatlantaarn is kwijtgeraakt. Waarop de man reageert: “Nee, ik ben mijn sleutels kwijtgeraakt in de steeg verderop, maar daar is geen licht.” Bij data werkt het soms net zo: soms kun je niet precies vinden waar je naar op zoek bent en neem je je toevlucht tot data van minder goede kwaliteit. Neem sommige data hier dus met een korreltje zout.

Om te achterhalen of gamen een dure hobby is, moet je eigenlijk twee dingen weten, namelijk i. hoeveel gamers gemiddeld uitgeven aan hun hobby, en ii. hoeveel geld niet-gamers aan hun hobby besteden. Voor die tweede vraag: in 2022 berichtte het AD dat Nederlanders gemiddeld zo’n € 1000,- per jaar uitgeven aan hobby's, ofwel zo’n € 80,- per maand. Deze data zijn op basis van onderzoek van YouGov in opdracht van veilinghuis CataWiki, waarvan het onderliggende onderzoek helaas onvindbaar is. Maar deze gegevens lijken wel redelijk in lijn met gegevens van het CBS dat gegevens verzamelt over uitgaven aan Recreatie en Cultuur. In de laatste meting van 2020 was dat gemiddeld zo’n € 3000,- per persoon, een stuk meer dus dan duizend. Maar in die € 3000,- zitten bijvoorbeeld ook uitgaven aan televisie en kranten, huisdieren en vakantie; uitgaven die de meeste mensen niet onder de noemer van hobby zouden bestempelen. Tenminste geruststellend is dat die € 1000,- van het AD in ieder geval niet boven het totaalbedrag van het CBS ligt.

Bron: Mulier Instituut op basis van enquêteresultaten. Vreemd genoeg staat de categorie ‘Gokspel zoals poker of voetbaltoto’ er tweemaal in, waarschijnlijk moet de onderste categorie ‘Overig’ zijn.

De vraag hoeveel gamers gemiddeld uitgeven aan games en accessoires, is lastiger omdat er geen bureau’s zijn die die gegevens kant-en-klaar verzamelen. Maar met een beetje improvisatie: volgens de Video Game Federatie Nederland werd in 2023 in totaal 1,5 miljard euro uitgegeven aan videogames in Nederland. En volgens een ander onderzoeksbureau (Mulier Instituur) speelt ongeveer een kwart (27%) van alle Nederlanders wel eens games, wat neerkomt op ongeveer 5 miljoen Nederlandse gamers. Met een vlugge rekensom kom je dan op 300 euro per gamer per jaar uit (ter vergelijking: een vergelijkbaar achterkant-bierviltje-analyse voor de VS komt uit op $435 per huishouden).

Ook hier kunnen de gegevens weer naast het CBS gelegd worden: Nederlanders geven gemiddeld 55 euro per jaar uit aan ‘Spellen en hobbies’. Als je dan uit gaat van 27% gamers in de bevolking, dan komt dat neer op zo’n € 200,- per gamer per jaar. Maar dit onderschat waarschijnlijk de uitgaven aan games, omdat bijvoorbeeld de uitgaven aan PCs onder een andere categorie vallen, terwijl een deel van die uitgaven ook voor gamehardware gebruikt worden.

Verder zegt zo’n gemiddelde van alle uitgaven aan videogames over alle gamers niet zo heel veel, omdat het moeilijk is om onderscheid te maken tussen verschillende groepen gamers. Er zit nogal een verschil in uitgaven tussen gamers die elk jaar alleen Call of Duty kopen tegenover gamers die elk jaar tientallen games aan hun Steam library toevoegen en elke nieuwe gadget in huis halen. Die laatste groep is een stuk kleiner: Zelfs onder Steam-gebruikers (in zichzelf al een vrij hardcore gaming groep) heeft ongeveer een derde van alle spelers minder dan een tiental games in zijn of haar bezit, en maar ongeveer twintig procent meer dan honderd games.

Bron: Game Discover Co op basis van data van Steam.

Als je wat directer zoekt naar hoe gamers hun uitgaven zelf categoriseren, is de data nog dunner. De beste bron die ik kon vinden was dit onderzoek van Solitaire Online, en daar geven mensen met videogames als belangrijkste hobby aan dat zij $71.84 per maand uitgeven aan hun hobby, ofwel $862 per jaar. Voordeel van deze bron is dat het mensen direct vraagt naar uitgaven aan hun belangrijkste hobby. Dit betekent dat mensen die wel eens een spelletje spelen waarschijnlijk niet in die gamer-groep zitten, omdat ze waarschijnlijk iets anders in hun leven als belangrijkste hobby zien. Deze $862 zit dan weer een stuk dichter bij de € 1000,- per jaar die het AD rapporteert.

Bron: Solitaire Bliss, een online Solitaire spel. Zij hebben onderzoek gedaan naar wat mensen aan hun hobby's uitgeven. Het onderliggende onderzoek is niet gepubliceerd, dus neem deze gegevens met een flinke korrel zout, ook omdat er wat vreemde dingen in staan, zoals bijvoorbeeld dat lezen en hardlopen er beide tweemaal in staan, zowel bij de duurste als de goedkoopste hobbies.

Als laatste databron heb ik ook nog gekeken naar mijn eigen uitgaven, en dan kom ik eerder in de buurt van die $862 van Solitaire Online dan de € 300,- van het CBS. Over de periode september 2024-2025 heb ik in totaal € 1300,- aan gaming uitgegeven: Een Nintendo Switch 2 voor € 500, € 250,- op Steam (dertien games), € 300,- bij Nintendo (acht games), en € 250,- voor Playstation (Playstation Plus en vijf games). Hier valt nog wel wat op af te dingen, aangezien er niet elk jaar een nieuwe console uitkomt en er ook games tussen zitten die primair door de kinderen gespeeld worden. Waarschijnlijk is iets van € 1000,- op jaarbasis dan realistischer.

Je kunt je game-hobby natuurlijk zo duur maken als je zelf wil. Als je tien jaar met je PS4 doet en elk jaar alleen de nieuwe FIFA speelt naast bijvoorbeeld Fortnite en Minecraft, dan kun je geweldig gamen voor een klein bedrag. En ook als je naar de gemiddelde cijfers kijkt, dan valt het mee met hoe duur gamen als hobby is, want de meeste databronnen laten zien dat gamers minder uitgeven aan hun hobby dan de bevolking in algemene zin.

Tot slot kun je nog de vraag stellen hoe relevant dit alles is: uiteindelijk gaat het er natuurlijk niet alleen om wat je voor je hobby betaalt, maar vooral ook hoeveel plezier je uit je hobby haalt. Wat dat betreft is een tweede economengrap hier op zijn plaats, vrij naar Oscar Wilde: "Een econoom is iemand die van alles de prijs kent, maar nergens de waarde van." Maar goed, zie daar dan maar weer eens data over te verzamelen.

Mark Dijkstra is universitair docent Finance aan de Vrije Universiteit Amsterdam en een fervent gamer. Met zijn kennis én zijn passie schrijft hij twee keer per maand een gastcolumn op GameQuarter, waarbij hij gebeurtenissen en ontwikkelingen in het gaming-landschap bekijkt vanuit een economische lens.

Post scriptum

Lijstje van games die ik afgelopen jaar kocht (er zitten er ook een paar voor de kinderen tussen):

Age of Empires IV; Age of Mythology: Retold; Assassin’s Creed: Shadows; BioGun; Biomorph; Cat Quest 3; Clair Obscur: Expedition 33; Crypt Custodian; Elden Ring: Nightreign (2x); ElecHead; Ender Magnolia: Bloom in the Mist; GemCraft; Guacamelee! 2; Hello Kitty Island Adventure; Just Dance+; Kirby Star Allies; Luigi's Mansion 3; Metroid Dread; Monster Train 2; Nine Sols; Shotgun Cop Man; Super Mario Party Jamboree; Super Mario Bros U Deluxe; Tactical Breach Wizards; Tails of Iron; The Saboteur.